Arama Motorları: Türkiye'de Kullanılanlar ve Farkları
Arama motorları, internetteki sayfaları önceden tarayıp kendi dizinlerinde saklayan ve yazdığınız sorguya en uygun bulduğu sonuçları sıralayarak gösteren sistemlerdir. Türkiye'de açık ara en çok kullanılan arama motoru Google'dır; Bing, Yandex ve gizlilik odaklı DuckDuckGo da kullanılıyor, ama payları Google'la kıyaslanamayacak kadar küçük. Son yıllarda bunlara, sonuç listesi yerine yapay zekâyla yazılmış bir cevap sunan arama araçları da eklendi.
Bu yazıda Türkiye'de karşınıza çıkan arama motorlarını, aralarındaki farkları ve bir site sahibi olarak hangisine ne kadar emek vermeniz gerektiğini anlatıyorum. Bu yazının eski sürümündeki arama motoru tablosu Alexa sıralamasına dayanıyordu; Amazon, Alexa'nın site sıralama hizmetini 2022'de kapattığı için o tabloyu kaldırıp yerine bugün işinize yarayacak bir karşılaştırma koydum.
Bir arama motoru sonuç listesini nasıl oluşturur
Her arama motoru aynı üç işi kendi yöntemiyle yapar: botlarıyla sayfaları bulup okur, okuduğu sayfaları bir dizinde saklar ve bir arama yapıldığında dizindeki sayfaları yüzlerce sinyale göre sıralar. Aynı aramada Google ile Yandex'in farklı sonuç göstermesinin nedeni budur; dizinleri de sıralama yöntemleri de farklıdır. Bu sürecin teknik ayrıntılarını ve site sahibinin her aşamada neye dikkat etmesi gerektiğini SEO nedir yazısında ayrıca anlattım.
Bilmeye değer bir ayrıntı daha var: her arama motoru kendi dizinini kurmaz. Bazı motorlar sonuçlarının önemli bir kısmını başka bir motorun dizininden alır ve bu dizinlerin başında Bing gelir; DuckDuckGo ve Ecosia bu şekilde çalışan motorlardandır. Yani Bing'de görünür olmak, birkaç farklı arama motorunda görünür olmak anlamına gelebilir.
Türkiye'de karşınıza çıkan dört arama motoru
Android telefonlarda ve Chrome tarayıcısında varsayılan arama motoru olarak gelir. Web sonuçlarının yanında Haritalar, Görseller, Haberler, Alışveriş ve Videolar gibi dikeyleriyle de en geniş arama deneyimini sunar. Görsel tarafını merak ediyorsanız Google'da resimle arama yazısında Lens'in nasıl kullanıldığını anlattım. Site sahipleri için ücretsiz paneli Google Search Console'dur.
Bing
Microsoft'un arama motoru. Windows bilgisayarlarda ve Edge tarayıcısında varsayılan olarak gelir; Microsoft'un yapay zekâ asistanı Copilot da web'deki bilgiye büyük ölçüde Bing üzerinden ulaşır. Site sahipleri için Bing Web Yöneticisi Araçları paneli var ve sitenizi Search Console'dan birkaç tıkla içeri aktarmanıza izin veriyor. Bing ayrıca IndexNow protokolünü destekler; sitenizdeki yeni ya da güncellenmiş adresleri bu protokolle anında bildirebilirsiniz.
Yandex
Rusya merkezli arama motoru. Türkçe arayüzü ve Türkiye'ye özel sonuçlarıyla uzun süredir burada da kullanılıyor; arama dışında kendi tarayıcısı ve harita hizmeti de var. Site sahipleri için Yandex Webmaster paneli bulunur ve Yandex de IndexNow'u destekler.
DuckDuckGo
Gizlilik odaklı bir arama motoru. Aramalarınızı hesabınıza bağlayarak kişiselleştirmediğini ve sizi izleyerek reklam göstermediğini söyler; bu yüzden aynı aramada herkes aşağı yukarı aynı sonuçları görür. Sonuçlarını birden fazla kaynaktan derler, bunların başında Bing gelir. DuckDuckGo'nun site sahipleri için ayrı bir paneli yoktur.
| Arama motoru | Sahibi | Varsayılan geldiği yer | Site sahibi paneli |
|---|---|---|---|
| Google (Alphabet), ABD | Android, Chrome | Google Search Console | |
| Bing | Microsoft, ABD | Windows, Edge | Bing Web Yöneticisi Araçları |
| Yandex | Yandex, Rusya | Yandex Tarayıcı | Yandex Webmaster |
| DuckDuckGo | DuckDuckGo, ABD | DuckDuckGo tarayıcısı | Yok (sonuçların büyük kısmı Bing'den) |
Aynı aramaya neden farklı sonuçlar çıkıyor
Farklı arama motorlarında aynı kelimeyi aradığınızda dört şeyin etkisini görürsünüz:
- Dizinin büyüklüğü: Bir motorun hiç taramadığı sayfayı göstermesi mümkün değildir. Daha küçük dizinler, özellikle uzun ve özel sorgularda daha az seçenek sunar.
- Tazelik: Yeni yayınlanan sayfaların ne kadar çabuk taranıp sonuçlara girdiği motordan motora değişir.
- Yerel sinyaller: Türkçe içeriği, Türkiye'deki işletmeleri ve yerel kaynakları ne kadar iyi tanıdığı.
- Kişiselleştirme: Google ve Bing konumunuza ve geçmişinize göre sonuçları uyarlar; DuckDuckGo bunu yapmadığını söyler.
Bu yazının ilk sürümünü yazdığım 2019'da basit bir deneme yapmıştım: bir deprem haberinin hemen ardından aynı kelimeyi Google, Yahoo ve Yandex'te aradım. Google son dakika haberlerini en üstte gösteriyordu, diğer ikisinin ilk sonuçlarında ise o depremden hiç söz edilmiyordu. Bu tek bir denemeydi ve o günden bu yana her motor değişti; ama tazelik farkını görmenin iyi bir yolu olduğu için siz de gündemdeki bir olayla aynı karşılaştırmayı yapabilirsiniz.
Dünyada öne çıkan diğer arama motorları
Bazı ülkelerde yerel arama motorları Google'la gerçekten rekabet eder. Çin'de Baidu, Güney Kore'de Naver, Çekya'da Seznam bunların en bilinenleridir; Japonya'da ise Yahoo Japan ayrı bir şirket olarak yaygın biçimde kullanılır. Bu pazarlara satış yapmayı düşünüyorsanız sitenizi hangi motora göre hazırlayacağınız baştan önemlidir; bu konuyu uluslararası SEO yazısında ele aldım.
Bunların dışında belirli bir ihtiyaca odaklanan motorlar da var:
- Ecosia: Reklam gelirinin bir kısmını ağaç dikmeye ayırdığını söyleyen, sonuçlarını büyük ölçüde başka motorlardan alan bir arama motoru.
- Brave Search: Brave tarayıcısının arama motoru; kendi bağımsız dizinini kurmasıyla öne çıkıyor.
- Startpage: Google sonuçlarını kişisel verilerinizi Google'a iletmeden gösterdiğini söyleyen bir aracı.
- Wolfram Alpha: Klasik bir arama motorundan çok bir hesaplama motoru; matematik, birim çevirme ve istatistik sorularına doğrudan cevap üretir.
Yapay zekâ destekli arama: liste yerine cevap
Arama alışkanlıklarındaki en büyük değişim, sonuç listesinin yerini kısmen yazılı bir cevaba bırakması. Google bazı aramalarda sonuçların üstünde yapay zekâyla hazırlanmış bir özet (AI Overviews) gösteriyor ve bunu sohbet biçiminde ilerleyen bir arama moduyla genişletiyor. Bing tarafında Copilot benzer bir deneyim sunuyor. ChatGPT'nin web araması ve Perplexity gibi araçlar ise baştan cevap odaklı tasarlandı. Bu özelliklerin kapsamı dile ve ülkeye göre kademeli olarak genişliyor.
Bu araçların çoğu cevabın altında ya da yanında kaynak gösterir. Site sahibi için anlamı şu: kaynak olarak seçilmek, soruyu açık ve doğrudan cevaplayan, bilgisi güncel ve güvenilir sayfalara daha kolay oluyor. Bu değişimin içerik üretimine etkilerini izlenmesi gereken SEO trendleri yazısında ayrıca ele aldım.
Site sahibi olarak hangi arama motoruna göre çalışmalı
Türkiye'de hedef kitlesi olan bir site için öncelik Google'dır; ziyaretçinin büyük çoğunluğu oradan gelir. Bu, diğerlerini tamamen görmezden gelmek anlamına gelmiyor. Benim önerdiğim düzen şöyle:
- Siteyi Google Search Console'a ekleyip site haritasını gönderin.
- Aynı siteyi Bing Web Yöneticisi Araçları'na da ekleyin. Search Console'dan içeri aktarma birkaç dakikanızı alır ve Bing'in yanında onun dizinini kullanan motorlardaki görünürlüğünüzü de izlemenizi sağlar.
- Kitlenizin bir kısmı Yandex kullanıyorsa ya da Rusça konuşulan pazarlara açılıyorsanız Yandex Webmaster'ı ekleyin.
- Siteniz destekliyorsa IndexNow'u açın; Bing ve Yandex değişikliklerinizden daha hızlı haberdar olur.
Temel ilkeler bütün motorlarda aynıdır: taranabilir bir yapı, hızlı açılan sayfalar, özgün ve soruya gerçekten cevap veren içerik. Google'ın iyi bir sonuçtan ne anladığını Google'ın arama kalitesi anlayışını anlattığım yazıda bulabilirsiniz.
Bing, Yandex ve diğerleri: kısa cevaplar
Türkiye'de Google'dan sonra en çok hangi arama motoru kullanılıyor?
Bağımsız ölçüm sitelerinin verilerinde ikinci sıra genellikle Yandex ile Bing arasında el değiştiriyor ve sonuç döneme, ölçülen cihaz türüne göre farklı çıkabiliyor. İkisinin payı da Google'ın yanında küçük kaldığı için bu sıralama günlük işinizi pek etkilemez.
Yahoo hâlâ kendi arama sonuçlarını mı gösteriyor?
Hayır. Yahoo'nun arama sayfası kullanılmaya devam ediyor, ancak web sonuçları uzun süredir Microsoft'un Bing altyapısından geliyor. Bu yüzden Yahoo'da görünmek için ayrıca bir şey yapmanız gerekmez; Bing'de görünmeniz yeterlidir.
Gizliliğe en çok önem veren arama motoru hangisi?
DuckDuckGo, Startpage ve Brave Search, aramalarınızı kişisel profilinize bağlamadıklarını öne çıkaran motorlardır. Hangisinin size uygun olduğuna karar vermeden önce gizlilik politikalarını okumanızı öneririm; "izlemiyoruz" iddiasının neyi kapsadığı motordan motora değişir.
Arama motoru ile tarayıcı aynı şey mi?
Değil. Chrome, Edge, Safari gibi tarayıcılar web sayfalarını açan programlardır; Google, Bing, Yandex ise o tarayıcının içinde kullandığınız arama hizmetleridir. Tarayıcının adres çubuğuna yazdığınız aramanın hangi motora gideceğini siz seçersiniz; bu ayarın nasıl değiştirildiğini "Google'da arayın veya bir URL yazın" kutusunu anlattığım yazıda adım adım gösterdim.
