Güncel SEO Trendleri: Yapay Zekâ Özetlerinden INP'ye

Güncel SEO trendlerinin başında Google'ın yapay zekâ özetleri ve cevabı sonuç sayfasında bitiren sıfır tıklamalı aramalar geliyor. Onları E-E-A-T'deki deneyim vurgusu, ölçekli içeriğe karşı sertleşen spam politikası, INP ile yenilenen Core Web Vitals, yapısal verinin değişen rolü ve görsel aramanın büyümesi izliyor. Hepsinin ortak sonucu şu: tıklamayı kazanmak zorlaştı, güvenilir ve kaynak gösterilen site olmak daha değerli hale geldi.

Bu yazı ilk olarak 2020'de, o yılın eğilimlerini sıralayan bir liste olarak yayımlanmıştı. Aradan geçen sürede listenin bir kısmı geçerliliğini korudu, bir kısmı başka başlıkların içinde eridi. Yazının sonunda eski listeden neyin kaldığını da ayrıca ele aldım.

Yapay zekâ özetleri arama sonucunu nasıl değiştiriyor

Google'ın AI Overviews adıyla bilinen yapay zekâ özetleri, bazı aramalarda sonuç listesinin üstünde birkaç kaynaktan derlenmiş bir cevap gösteriyor ve bu cevabın yanında kaynak sitelere bağlantı veriyor. Google buna ek olarak, sorulara sohbet biçiminde devam edilebilen AI Mode deneyimini de sunuyor.

Site sahibi açısından önemli nokta, Google'ın bu özellikler için ayrı bir optimizasyon gerekmediğini söylemesi. Bir sayfanın özette kaynak olarak görünebilmesi için dizinde olması ve normal aramada snippet ile gösterilebilir olması yeterli. Yani ortada "yapay zekâ SEO'su" diye ayrı bir teknik set yok; temel SEO çalışması burada da geçerli. Pratikte ise bazı içerik özellikleri öne çıkıyor:

• Bir soruyu kendi başına, bağlamdan koparıldığında da anlaşılır biçimde cevaplayan paragraflar.
• Başka yerde bulunmayan bilgi: kendi ölçümünüz, kendi fiyat listeniz, kendi deneyiminiz.
• Kimin yazdığı, neye dayandığı belli olan sayfalar.

Özetlerden gelen trafik Search Console'da ayrı bir satır olarak görünmüyor, genel web arama verisinin içinde sayılıyor. Bu yüzden özetlerin etkisini ölçmek için sorgu bazında gösterim ve tıklama oranındaki değişime bakmak gerekiyor.

Sıfır tıklamalı aramalar ve ölçmeniz gereken yeni şey

Hava durumu, döviz kuru, bir kelimenin anlamı, bir maçın skoru, bir işletmenin çalışma saati: bu tür aramaların çoğu sonuç sayfasında cevaplanıyor ve kullanıcı hiçbir siteye tıklamıyor. Yapay zekâ özetleri bu davranışı daha karmaşık sorulara da taşıdı.

Bunun pratik sonucu, gösterimlerin artarken tıklamaların aynı oranda artmaması. Tıklama sayısını tek başarı ölçüsü saymak bu yüzden yanıltıcı oluyor. Daha sağlıklı ölçüler:

• Sitenize gelen ziyaretlerin ne kadarının form, arama ya da satışa dönüştüğü.
• Marka adınızla yapılan aramaların zaman içindeki seyri.
• Bilgi sorgularındaki gösterim payınız; tıklama gelmese de adınızın kaynak olarak görünmesi.

Cevabı bir cümleyle biten konular için uzun yazılar üretmek de eskisi kadar karşılık vermiyor. Yatırımı, kullanıcının bir karar vermek için ayrıntıya ihtiyaç duyduğu konulara kaydırmak daha mantıklı.

E-E-A-T'deki deneyim harfinin pratik karşılığı

Google kalite yönergelerindeki E-A-T kavramına 2022'nin sonunda deneyim harfini ekledi. O zamandan beri ilk elden deneyim taşıyan içeriğin ağırlığı belirgin şekilde konuşuluyor. Arama sonuçlarında forumların ve tartışma sayfalarının daha görünür olması da aynı yöne işaret ediyor: insanlar bir şeyi gerçekten yaşamış kişilerin anlatımını arıyor.

Bir işletme sitesi için bunun karşılığı somut: ürünü kendi elinizle çektiğiniz fotoğraflar, bir uygulamanın adım adım kendi sahanızdan anlatımı, müşterilerin sık sorduğu soruların gerçek cevapları, yazarın kim olduğunu ve neden bu konuda yazdığını gösteren bir yazar bölümü. Stok görsel ve genel geçer bilgiyle doldurulmuş sayfalar bu ölçüde geride kalıyor.

Ölçekli içerik politikası ve yararlı içerik sisteminin çekirdeğe katılması

Mart 2024 bu alanda bir dönüm noktası oldu. Google, ayrı bir sistem olarak çalışan yararlı içerik sistemini çekirdek sıralama sistemlerinin içine kattı ve spam politikalarına üç yeni madde ekledi: ölçekli içerik istismarı, site itibarı istismarı ve süresi dolmuş alan adı istismarı.

Ölçekli içerik maddesi en çok yanlış anlaşılanı. Google yapay zekâyla üretilen içeriği tek başına yasaklamıyor; sorun, kullanıcıya bir şey katmadan, sıralamayı etkilemek için çok sayıda sayfa üretilmesi. Yüzlerce şehir sayfasını aynı metinle doldurmak ya da bir aracı çalıştırıp her anahtar kelime için bir sayfa yayımlamak, yöntem ne olursa olsun bu kapsama giriyor. Politikaların ayrıntısını Google'ın hangi siteleri neden düşürdüğünü anlattığım yazıda bulabilirsiniz.

INP ile Core Web Vitals'ın yeni dengesi

Google Mart 2024'te Core Web Vitals ölçülerinden FID'i (First Input Delay) emekliye ayırdı ve yerine INP'yi (Interaction to Next Paint) koydu. FID yalnızca ilk etkileşimin gecikmesine bakıyordu; INP ise sayfa açık kaldığı sürece yapılan tıklama, dokunma ve tuş basma etkileşimlerinin tamamına bakıyor ve en yavaşlarından birini raporluyor.

Ölçü	Neyi ölçer	"İyi" eşiği
LCP	Ekrandaki en büyük içeriğin yüklenme süresi	2,5 saniye ve altı
INP	Etkileşimden sonra ekranın tepki verme süresi	200 milisaniye ve altı
CLS	Yükleme sırasında öğelerin beklenmedik kayması	0,1 ve altı

Eşikler, gerçek kullanıcı verisinin yüzde 75'lik diliminde değerlendiriliyor. INP'yi en çok bozan şeyler ağır JavaScript paketleri, sayfaya eklenen çok sayıda üçüncü taraf betiği (sohbet balonları, reklam ve izleme kodları) ve çok büyük DOM yapıları. Burada bir ölçüyü de korumak gerekiyor: iyi Core Web Vitals değerleri, alakasız ya da zayıf bir içeriği öne taşımaz. Hız ve tepki süresi, içerik eşitken fark yaratan bir unsur olarak düşünülmeli. Sayfa deneyiminin bütününü UX ve SEO ilişkisini anlattığım yazıda ele aldım.

Yapısal veri artık neyi sağlıyor

2020'de yapısal veri, arama sonuçlarında yıldız, SSS açılır kutusu ve adım adım talimat göstermenin kısa yolu olarak görülüyordu. 2023'te Google, SSS zengin sonuçlarını büyük ölçüde iyi bilinen resmi kurum ve sağlık sitelerine sınırladı, "Nasıl yapılır" zengin sonuçlarını ise kaldırdı. Bu yüzden yalnızca görsel bir kazanç için işaretleme eklemek eskisi kadar karşılık vermiyor.

Buna karşın yapısal verinin asıl değeri sürüyor: makinelerin bir sayfadaki bilgiyi hatasız okumasını sağlamak. Ürün fiyatı ve stok durumu, işletmenin adresi ve çalışma saatleri, bir yazının yazarı ve yayın tarihi, sayfanın site içindeki konumu (breadcrumb) gibi bilgiler schema.org sözlüğüyle işaretlendiğinde, hem arama sonuçlarındaki ürün ve işletme görünümlerine hem de yapay zekâ sistemlerinin bilgiyi doğru aktarmasına katkı veriyor. İşaretlemenin sayfada görünen bilgiyle birebir aynı olması şart.

Görsel ve video arama: Lens ve kısa videolar

Google Lens ile kamerayla ya da ekran görüntüsüyle arama yapmak sıradan bir alışkanlık haline geldi. Android telefonlarda ekrandaki herhangi bir şeyi daire içine alarak aratma özelliği de bu davranışı yaygınlaştırıyor. Ürün satan bir site için bunun anlamı, ürün görsellerinin arama için de bir giriş kapısı olması.

• Stok görsel yerine ürünün kendi fotoğrafını kullanmak, aynı görselin yüzlerce sitede bulunmasından doğan karışıklığı önler.
• Açıklayıcı dosya adı, anlamlı alternatif metin ve görselin hemen yanında onu anlatan metin, Google'ın görseli doğru sınıflandırmasını kolaylaştırır.
• Videolarda net bir başlık, açıklama ve bölüm işaretleri, sonuçlarda "önemli anlar" olarak gösterilme ihtimalini artırır.

Görselle aramanın kullanıcı tarafını Google resimle arama yazısında anlattım.

2020 listesinden bugün geçerliliğini koruyanlar

Eski listedeki başlıkları bugünkü durumlarıyla şöyle özetleyebilirim:

• Arama niyeti: Hâlâ her şeyin başı. Değişen tek şey, niyetin artık yalnızca sonuç listesiyle değil yapay zekâ özetiyle de karşılanabilmesi.
• Öne çıkan snippet'ler: Varlığını sürdürüyor, ama birçok sorguda yapay zekâ özetinin altında kalıyor.
• Sesli arama: Ayrı bir trend olmaktan çıkıp asistanların yapay zekâ modellerine geçmesiyle başka bir biçim aldı. Ayrıntısı sesli arama ve SEO yazısında.
• Yerel arama: Önemini koruyor; işletme profilinin doğruluğu ve yorumlar belirleyici olmaya devam ediyor.
• BERT: Google'ın dil anlama sistemlerinin bir parçası oldu. Ona özel bir optimizasyon hiçbir zaman olmadı; doğal ve açık yazmak yeterliydi, hâlâ yeterli.
• Marka: Eskisinden daha önemli. Sıfır tıklamalı aramaların arttığı bir ortamda kullanıcının adınızı tanıyıp doğrudan aratması en sağlam trafik kaynağı.
• Geri bağlantılar: Hâlâ önemli, ama sayı değil konu uyumu ve kaynağın gerçekliği öne çıkıyor.

Hangi trende yatırım yapmalı, hangisini beklemeli?

Yapay zekâ özetleri yüzünden SEO yapmanın anlamı kalmadı mı?

Özetler kaynaklarını dizindeki sayfalardan seçiyor; dizinde olmayan, anlaşılamayan ya da güven vermeyen bir site bu kaynaklar arasına da giremiyor. Değişen şey işin sonucu: bazı bilgi sorgularında tıklama azalıyor, karar aşamasındaki aramalarda ise kaynak olarak görünmenin değeri artıyor.

Sayfamın yapay zekâ özetlerinde kullanılmasını engelleyebilir miyim?

Google, normal snippet'leri kısıtlayan nosnippet ve max-snippet gibi kontrollerin yapay zekâ özetleri için de geçerli olduğunu belirtiyor. Ancak bu kontroller sayfanın arama sonuçlarındaki normal görünümünü de kısıtlar; kararı bu bedeli hesaba katarak vermek gerekir.

llms.txt dosyası eklemek gerekiyor mu?

llms.txt, yapay zekâ araçlarına sitenin özetini sunmak için önerilmiş bir dosya biçimi. Google bunu arama için kullandığı bir standart olarak açıklamış değil. Eklemenin zararı yok, ama arama görünürlüğünüzün buna bağlı olduğunu düşünmek için bir sebep de yok.

Değişiklikleri güvenilir bir kaynaktan nasıl takip ederim?

Google'ın kendi duyuruları için Search Central blogu, yayımlanan çekirdek ve spam güncellemelerinin tarihleri için Search Status Dashboard en doğru kaynaklar. Sektör yorumlarını okurken iddianın Google'ın açıklamasına mı, bir kişinin gözlemine mi dayandığını ayırmak işe yarıyor.

Bu başlıklardan hangisinin sizin sitenizde gerçekten öncelikli olduğu, sitenin bugünkü durumuna bağlı. Teknik yapıyı, içeriği ve arama verisini birlikte değerlendirmek isterseniz SEO danışmanlığı sayfasına göz atabilirsiniz.