AMP Nedir, Açılımı Ne? Bugün Hâlâ Gerekli mi

AMP, "Accelerated Mobile Pages" yani "Hızlandırılmış Mobil Sayfalar" ifadesinin kısaltmasıdır. Google'ın 2015'te başlattığı, mobilde çok hızlı açılan sayfalar üretmek için sınırlandırılmış bir HTML yapısı ve hazır bileşenler sunan açık kaynaklı bir çerçevedir. Google 2021'de Öne Çıkan Haberler bölümü için AMP şartını kaldırdığından AMP bugün çoğu site için gerekli değildir; hızlı ve mobil uyumlu normal bir sayfa aynı işi görür.

Bu yazıda AMP'nin neden ortaya çıktığını, nasıl çalıştığını, 2021'de neyin değiştiğini ve sitenizde hâlâ AMP varsa onu adresleri kaybetmeden nasıl kapatabileceğinizi anlatıyorum.

AMP'nin açılımı ve ortaya çıkış sebebi

2015 civarında mobil web sayfaları ağırdı: büyük görseller, çok sayıda reklam ve takip betiği yüzünden bir haber sayfasının telefonda açılması uzun sürüyordu. Aynı dönemde sosyal medya ve haber uygulamaları, haberleri kendi uygulamalarının içinde hızlı açılan biçimlerde sunmaya başlamıştı. AMP, açık web için buna karşılık olarak Google öncülüğünde, Twitter gibi ortaklarla birlikte duyuruldu. Proje daha sonra OpenJS Foundation çatısı altına taşındı.

Adındaki "mobil" kelimesine rağmen AMP sayfaları masaüstünde de açılır. Ama tasarım hedefi, zayıf bağlantılı bir telefonda bile sayfanın neredeyse anında görünmesiydi.

Bir AMP sayfasını hızlı yapan üç parça

AMP HTML: Normal HTML'in kısıtlanmış bir biçimi. Bazı etiketler yerine AMP'nin kendi bileşenleri kullanılır; örneğin görsel için <img> yerine <amp-img>. Stil dosyası tek ve boyutu sınırlıdır.
AMP JavaScript: Sayfaya kendi JavaScript kodunuzu serbestçe ekleyemezsiniz. Kaydırıcı, form, reklam gibi işler AMP'nin hazır bileşenleriyle yapılır. Bu kısıt, sayfanın hızını garanti altına alan şeydir.
AMP önbelleği: Google, AMP sayfalarını kendi önbelleğinden sunabilir. Arama sonuçlarından tıklanan AMP sayfasının adres çubuğunda bazen sitenizin değil, Google'ın adresinin görünmesinin sebebi budur.

Bir AMP sayfası, normal sayfanın yanında ayrı bir sürüm olarak durur ve ikisi birbirini etiketlerle gösterir. Normal sayfanın <head> bölümünde AMP sürümüne, AMP sayfasında da normal sürüme bağlantı bulunur:

<!-- Normal sayfada -->
<link rel="amphtml" href="https://alanadiniz.com/yazi-adi/amp/">

<!-- AMP sayfasında -->
<link rel="canonical" href="https://alanadiniz.com/yazi-adi/">

Teknik ayrıntıları ve bileşen listesini projenin resmi sitesi amp.dev üzerinde bulabilirsiniz.

2021'de Google'ın AMP politikası nasıl değişti

AMP'yi yaygınlaştıran asıl sebep arama sonuçlarıydı. Mobil aramada üstte çıkan Öne Çıkan Haberler bandına yalnızca AMP sayfaları girebiliyordu ve bu sayfalar sonuçlarda küçük bir şimşek simgesiyle işaretleniyordu. Haber siteleri ve pek çok blog bu yüzden AMP kurdu.

Google, Haziran 2021'de devreye aldığı sayfa deneyimi güncellemesiyle bu şartı kaldırdı. Artık Öne Çıkan Haberler'de AMP olmayan sayfalar da yer alabiliyor ve AMP simgesi sonuçlardan kalktı. Bunun yerine sayfanın gerçek kullanıcı deneyimi, yani Core Web Vitals adı verilen yükleme hızı, etkileşime yanıt süresi ve görsel kararlılık ölçümleri öne çıktı. Google Search Central belgeleri de AMP'nin kendi başına bir sıralama etkeni olmadığını belirtir; önemli olan sayfanın hızlı ve kullanışlı olmasıdır. Bu ölçümlerin ne anlattığını SEO açısından kullanıcı deneyimi yazısında ele aldım.

Bu değişiklikten sonra AMP'nin sağladığı avantaj, hızlı normal sayfalarla aynı seviyeye indi. Geriye ise iki ayrı şablonun bakımı, sınırlı tasarım imkânı ve AMP sayfalarında sık bozulan analiz ve reklam kodları kaldı.

Hangi durumda AMP hâlâ mantıklı

Sorunsuz çalışan bir AMP kurulumunuz varsa: Sayfalar hatasız, analiz verisi doğru ve bakımını yapacak kaynağınız varsa acele kaldırmanız gerekmez.
Web Stories hazırlıyorsanız: Google'ın tam ekran, kaydırmalı hikâye biçimi olan Web Stories AMP teknolojisi üzerine kuruludur.
AMP e-posta kullanıyorsanız: Bazı e-posta servislerinde etkileşimli e-postalar AMP biçimiyle hazırlanır; bu, web sayfalarından ayrı bir konudur.

Yeni kurulan bir site için ise AMP eklemenizi önermem. Mobil uyumlu, hafif bir tema ve iyi bir önbellek, ziyaretçiye aynı hızı tek bir şablonla verir. WordPress'te eklentiyle kurulan AMP'nin de çoğu zaman yalnızca yazı sayfalarında düzgün çalıştığını, ana sayfa ve kategori sayfalarında beklenen sonucu vermediğini gördüm. Haber siteleri için tema seçerken AMP'nin neden artık ölçüt olmadığını WordPress haber teması yazısında da anlattım.

AMP'yi kapatırken adresleri kaybetmemek

AMP sayfaları zamanla dizine girmiş, başka sitelerden bağlantı almış ve paylaşılmış olabilir. Eklentiyi kapatıp bırakırsanız bu adresler 404 hatası vermeye başlar. Doğru yöntem, her AMP adresini kalıcı (301) yönlendirmeyle normal sürümüne göndermektir.

AMP adres biçimini belirleyin. WordPress'te genellikle /yazi-adi/amp/ ya da /yazi-adi/?amp=1 biçimindedir. Search Console'daki AMP raporu hangi adreslerin dizinde olduğunu gösterir.
AMP eklentisini devre dışı bırakın. Böylece normal sayfalardaki rel="amphtml" etiketi de kalkar. Eklentiden bağımsız, temaya elle eklenmiş bir etiket varsa onu da silin.
Yönlendirme kuralını ekleyin. Apache ya da LiteSpeed sunucuda .htaccess dosyasına WordPress kurallarından önce şunlar eklenebilir:

RewriteEngine On

# /yazi-adi/amp/ biçimindeki adresler
RewriteRule ^(.+)/amp/?$ /$1/ [R=301,L]

# /yazi-adi/?amp=1 biçimindeki adresler
RewriteCond %{QUERY_STRING} ^amp=1$
RewriteRule ^(.*)$ /$1? [R=301,L]

Birkaç adresi elle deneyin. AMP adresini tarayıcıda açtığınızda normal sayfaya tek adımda, 301 koduyla gittiğinden emin olun. Yönlendirme zinciri ya da döngü olmamalı.
Analiz ve reklam kodlarını kontrol edin. AMP için ayrı tanımlanmış analiz mülkü ya da reklam birimi varsa bunları kapatın; trafiğin normal sayfalara kaydığını birkaç gün izleyin.
Yönlendirmeleri kaldırmayın. Eski AMP adresleri uzun süre başka sitelerde ve önbelleklerde görünmeye devam edebilir. Kural dosyada kalsın.

nginx kullanan sunucular .htaccess dosyasını okumaz; aynı kuralın sunucu yapılandırmasına yazılması gerekir. Yönlendirme kurallarının genel mantığını .htaccess ile yönlendirme yazısında, kırık adreslerin aramaya etkisini de 404 hatasının SEO etkisi yazısında bulabilirsiniz.

AMP için hâlâ cevap bekleyen sorular

AMP ile mobil uyumlu (responsive) tasarım aynı şey mi?

Hayır. Mobil uyumlu tasarım, aynı sayfanın ekran boyutuna göre düzenini değiştirmesidir. AMP ise sayfanın ayrı, kısıtlı bir sürümünü üretir. Mobil uyumlu tasarım her site için gereklidir; AMP isteğe bağlıdır.

AMP'yi kaldırınca mobil trafiğim düşer mi?

Yönlendirmeler doğru yapıldıysa ve normal sayfalarınız telefonda hızlı açılıyorsa genellikle kalıcı bir düşüş görülmez. Geçişten sonraki birkaç hafta Search Console'da mobil tıklamaları ve sayfa deneyimi verilerini izlemek yeterlidir.

Search Console'daki AMP hatalarını düzeltmem gerekiyor mu?

AMP kullanmaya devam ediyorsanız evet; hatalı AMP sayfaları arama sonuçlarında AMP olarak gösterilmez. AMP'yi kaldırdıysanız bu rapordaki sayfa sayısı yönlendirmeler tarandıkça zamanla azalır, ayrıca bir şey yapmanız gerekmez.

AMP sayfalarında neden kendi adresim değil Google'ın adresi görünüyordu?

Çünkü sayfa Google'ın AMP önbelleğinden sunuluyordu. Bu, sayfanın çok hızlı açılmasını sağlarken ziyaretçinin sitenizin adresini görmemesine yol açıyordu; AMP'ye yöneltilen eleştirilerden biri de buydu.

Sitenizin mobil hızı ve arama görünürlüğü konusunda nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız SEO danışmanlığı sayfasında nasıl bir yol izlediğimi okuyabilirsiniz.